Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken
Vlaanderen kan jaarlijks 15 miljoen ton bouwmaterialen uitsparen. Dat lukt door meer in te zetten op hergebruik en recyclage van materialen uit af te breken gebouwen en infrastructuur. Vandaag blijft dat potentieel grotendeels onbenut. Slechts één procent van het sloopafval krijgt een tweede leven via hergebruik. Volgens Embuild Vlaanderen moet dat dringend veranderen.
De Vlaamse bouwsector verbruikt elk jaar ongeveer 100 miljoen ton bouwmaterialen. Die grondstoffen worden schaarser, duurder en vragen veel energie om te winnen en te verwerken. Tegelijk staan duizenden gebouwen en infrastructuurwerken op de planning voor renovatie of afbraak. Net daar ligt een enorme kans. Ze bevatten grote hoeveelheden materialen die opnieuw inzetbaar zijn, mits een andere aanpak bij sloop en bouw.
“Vlaanderen heeft een verouderd gebouwenpark en ook de infrastructuur moet vernieuwd worden. Daardoor komen miljoenen tonnen materialen vrij die we niet langer als afval mogen beschouwen. Als we alles recycleren en hergebruiken, zouden we de materialenvoetafdruk van de bouwsector met 15% kunnen verminderen”, stelt Caroline Deiteren, directeur-generaal van Embuild Vlaanderen.
Vandaag scoort de sector al sterk in laagwaardige recyclage. Zo wordt 95% van het steenpuin verwerkt tot toepassingen zoals funderingen voor wegen. Die aanpak werkt, maar blijft beperkt in waarde. De volgende stap vraagt meer ambitie. Binnen vijf jaar wil de sector de helft van die laagwaardige toepassingen vervangen door hoogwaardige recyclage. Denk aan het recycleren van gevelstenen voor nieuwe gebouwen.
Nog beter is rechtstreeks hergebruik, zoals volledige houtconstructies of plafondpanelen. Dat aandeel blijft voorlopig steken op één procent. Nochtans liggen daar grote milieu- en grondstoffenwinsten.
“Circulair slopen en bouwen wordt een noodzaak. Niet alleen om onze voetafdruk te verlagen, maar als voorwaarde voor een sterke bouw en een weerbaar Vlaanderen. Heel wat grondstoffen voor nieuwe bouwmaterialen zijn energie-intensief, maar door de geopolitieke verhoudingen ook afhankelijk van kwetsbare bevoorradingslijnen. Hergebruik en recyclage maken ons meer onafhankelijk”, legt Deiteren uit.
Een fundamentele omslag in de manier van werken dringt zich op. Klassiek verloopt sloop snel en goedkoop, zonder aandacht voor de restwaarde van materialen. Onderzoek van Embuild Vlaanderen en Buildwise toont dat het anders kan. De sleutel ligt bij het samenstellen van één circulair sloopteam vanaf de start van een project.
Opdrachtgever, architect, sloopaannemer en leveranciers werken dan samen aan één plan. Dat geeft meteen zicht op het potentieel aan materialen om te hergebruiken en te recycleren, mogelijke afnemers en de organisatie van opslag en logistiek. Zo wordt circulair slopen haalbaar én efficiënt.
Die aanpak leverde al tastbare resultaten op. Bij de sloop van een ziekenhuis in Mechelen zorgde een materiaalstroomanalyse voor de demontage van onder meer hout en blauwe hardsteen. Dat leidde tot een CO2-besparing van 6.886 kg CO2. Bij een kantoorgebouw op Brussels Airport kregen duizenden vierkante meters plafondpanelen een tweede leven in scholen. De klimaatwinst liep daar op tot 19.200 kg CO2
“Materialen uit sloop worden nog te vaak als afval beschouwd. Maar dat kunnen we ons niet langer permitteren. De helft van alle grondstoffen die we in Vlaanderen gebruiken, is voor de bouw bestemd. Dus elke steen telt. Maar duurzaamheid vergt een langetermijnvisie, terwijl er vandaag vaak snel en goedkoop moet gesloopt worden zonder rekening te houden met de restwaarde van materialen. Daarom zijn voorbeeldprojecten zo belangrijk. Ook de overheden kunnen daarbij helpen door bij aanbestedingen in te zetten op circulaire sloopteams”, besluit Caroline Deiteren.
Meer info en handige tools:
buildwise.direct/circulairslopen
