Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken
Goede diepfunderingen starten met het juiste beton. Dat was de rode draad tijdens de Studiedag Beton voor Diepfunderingen van de Belgische Betongroepering (BBG), Buildwise en de Belgische Groepering voor Grondmechanica (BGGG). Coördinator Monika De Vos, voorzitter van BGGG en werkzaam bij Buildwise, blikt terug op een dag vol praktijkvoorbeelden en leerlessen vanuit de sector.
Beton voor diepfunderingen is in België meestal stortklaar beton. De vereisten hiervoor zijn vrij specifiek. Het moet gemakkelijk uit zichzelf vloeien en onder zwaartekracht kunnen verdichten. Je kan het immers niet trillen op grote diepte, en tegelijk moet het stabiel blijven en ontmengingsweerstand tonen om ook de hoge drukken in de diepte te weerstaan. Ook voldoende plasticiteit, een goede consistentie en hoge duurzaamheid zijn essentieel. Daarnaast dient het mengsel gedurende de hele betonnering – dus meerdere uren – verwerkbaar te blijven. Dit is dus geen klassiek zelfverdichtend beton. Dat is namelijk viskeuzer en trager in plaatsing.
De eisen in verband met het cementgehalte, de minimale hoeveelheid fijn materiaal, de maximale water-cementverhouding, de consistentie en het behoud daarvan kunnen dus afwijken van de standaardbepalingen voor andere bouwwerken. Ook de korrelgrootte speelt een rol. De maximale afmeting van de grove granulaten moet in verhouding staan tot de openingen in de wapeningskorf.
Enkele voorbeelden van problemen bij diepfunderingen: uitstulpingen of insnoeringen of algemeen afwijkende dimensies, onvoldoende betondekking rond de wapening, holtes en kanaaltjes in het beton,… Segregatie zorgt ook voor grindnesten, vooral bij lange palen. Het draagvermogen komt hierdoor in het gedrang, zowel grondmechanisch als structureel. Bij keerwanden leidt het mogelijk tot lekkages. Bovendien kan de duurzaamheid van de stalen wapeningen niet langer worden gegarandeerd wegens het verhoogde risico op corrosie.
Problemen bij diepfunderingen zijn meestal het gevolg van een combinatie van factoren. De afwezigheid van een degelijk tijdelijk werkplatform hindert een correcte uitvoering. Een verkeerde betonkeuze vergroot eveneens het risico. De grondsoort en grondwaterdruk zorgen ervoor dat vers beton wordt weggeduwd of net wegvloeit. Externe factoren zoals afkappen, laterale belasting of hitte kunnen bijkomende schade veroorzaken. Ook chemische effecten spelen een rol. Hydratatiewarmte kan scheuren veroorzaken. Daarnaast duiken uitvoeringsfouten op, zoals afwijkingen in inplanting of inclinatie van palen en de excentriciteit van de wapening.
De juiste betonkarakteristieken zijn dus cruciaal. De Belgische norm NBN B 15-001 met bijlage D geeft hiervoor een duidelijk kader. Ze legt parameters vast zoals water-cementfactor, cementsoort, druksterkte en vloeibaarheid. Beton dat aan deze specifieke bepalingen voldoet, beperkt het risico op uitvoeringsproblemen gelinkt aan de betonkwaliteit. Bij afwijkende samenstellingen (bv. om de CO2 impact te verminderen) dienen geschiktheidstests te worden uitgevoerd.
De ‘Praktische gids voor de specificatie van Beton’ van Buildwise vertaalt de norm naar een toegankelijk en praktijkgericht document. Ook de EFFC/DFI Guide to Tremie Concrete for Deep Foundations (3de editie) biedt richting. Het uitvoeringsprocédé moet bovendien voldoen aan de uitvoeringsnormen NBN EN 1536 en NBN EN 1538.
Tijdens de studiedag kwam ook de ecologische impact aan bod. Cement staat voor slechts 10 à 15% van de samenstelling van het beton, maar veroorzaakt minstens 85% van de CO2-uitstoot. Alternatieven zoals CEM III/A 42.5 N LA verlagen de uitstoot tegenover klassieke CEM I 52.5 N. Ook nieuwe materialen, zoals gecalcineerde kleien en dolomiet, bieden perspectief. Gerecycleerde granulaten en zand krijgen eveneens meer ruimte binnen de normen, en daarbuiten mits de uitvoering van een geschiktheidstest. En ten slotte kan uiteraard ook het hergebruik van funderingen de ecologische impact aanzienlijk verminderen.
Allereerst moet je dus al in de aanbestedingsfase de juiste keuzes maken. Bepaal correcte omgevingsklassen en betonkarakteristieken. Kijk kritisch naar eisen in het bestek. Vorstbestendigheid is bijvoorbeeld zelden van toepassing voor diepfunderingen. Test daarna niet alleen bij twijfel, maar monitor structureel. Je kan daar enkel maar uit leren.
De ‘BETON’-app van Buildwise helpt bij het correct bepalen van betonspecificaties. Door enkele gerichte vragen te beantwoorden, krijg je een overzicht van alle gegevens die gespecificeerd moeten worden in het lastenboek en bij de bestelling. Download ze gratis via betonapp.buildwise.be.
