Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken
De helft van de top tien bestaat uit knelpuntberoepen in de bouw- en installatiesector
Uit de nieuwe VDAB-knelpuntberoepenlijst blijkt bijna een derde afkomstig te zijn uit de bouw- en installatiesector. Meer nog, de helft van de top tien bestaat uit beroepen die grote knelpunten vormen in de bouw: calculator, werfleider, technici werfmachines, insteller opsteller verspaningen (CNC-operator) en vrachtwagenchauffeur. Hoewel het momenteel minder gaat met de sector, blijft het aantal vacatures hoog. Het afgelopen jaar waren er bijna 18.000 bouwvacatures. Daarvan staan er zo’n 5.000 langdurig open. Het gaat om 11% van alle openstaande vacatures in Vlaanderen (bron: arvastat). In tegenstelling tot heel wat andere sectoren gingen de bouwvacatures het afgelopen jaar in stijgende lijn.
“Deze cijfers zijn een wake-up call. We weten dat de bouw veel werk wacht om o.a. de woon- en renovatienoden te beantwoorden. Daarin zullen we enkel slagen als de sector transformeert en inzet op innovatie om met minder handen meer te kunnen doen. Maar vakmanschap en technische kennis blijven we onveranderd nodig hebben. Daarom roepen we de Vlaamse regering op om samen meer jongeren en volwassenen naar de bouw te krijgen. Op korte termijn kijken we eveneens naar arbeidsmigratie om de grootste knelpunten in te vullen”, zegt Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen.
In vergelijking met andere sectoren kende de bouw tussen 2024 en 2025 een stijging van het aantal vacatures met 3,5%. Andere stijgers zijn de vervaardiging van bouwmaterialen (15,2%), de hout-en meubelindustrie (10,7%), transport en logistiek (5,9%). Sterke dalers zien we bij de metaal (-9,3%) en de chemie (-11,4%), energie, water en afvalverwerking (-31,7%). Ook horeca en toerisme (-20,6), informatica (-23%) en de financiële dienstverlening (-34;7%) gaan zwaar achteruit.
Zo goed als alle bouwberoepen vormen een knelpunt
70 van de in totaal 227 knelpuntberoepen op de VDAB-lijst komen uit de bouw (inclusief de installateurs en technici VAC actief in de bouw). Dat is bijna een op drie. Hoewel het totaal aantal knelpuntberoepen in Vlaanderen vermindert, blijft het aantal knelpuntberoepen in de bouw- en installatiesector hoog. In de top tien van de VDAB-lijst staan er vijf beroepen die enorme knelpunten vormen in de bouw- en installatiesector: calculator; werfleiders; technici werfmachines; insteller opsteller verspaningen (CNC-operator) en vrachtwagenchauffeur.
Andere bekende knelpuntberoepen uit de bouw zijn technisch tekenaars, bodemonderzoekers, wegenwerkers, allerhande bouwvakkers, schrijnwerkers, dakdekkers, technici (hvac-installateurs en elektriciens) en onderhoudsmecaniciens, alsook niches zoals natuursteenbewerker en asbestverwijderaar. Als bijlage vind je de knelpuntberoepenlijst met de 70 knelpunten in de bouw in geel aangeduid.
Zevende jaar bouw krijgt klappen
Voor heel wat knelpuntberoepen in de bouw worden leerlingen traditioneel in een zevende jaar klaargestoomd. Denk maar aan wegenwerkers, vaktechnici installatietechnieken, dakwerkers, tegelzetters, CNC-operatoren enz. Maar dit schooljaar is het aantal leerlingen in het zevende jaar bouw bijna gehalveerd van 2440 in schooljaar 2024-2025 naar 1340 in 2025-2026.
De grote daling kwam er omdat sinds kort het zevende jaar niet meer noodzakelijk is om een diploma te halen. Een aantal jongeren dat vroeger voor een zevende specialisatiejaar zou kiezen, stroomt daardoor onmiddellijk door naar de arbeidsmarkt of begint aan een graduaatsopleiding. Degene die onmiddellijk op de werkvloer beginnen zijn zonder dat zevende jaar een stuk minder voorbereid en dreigen sneller af te haken.
Het hele middelbaar bouwonderwijs tekende dit schooljaar (2025-2026), een verlies op van 6%. Nu gaat het om 18.514 leerlingen, terwijl dat er in schooljaar 2024-2025 nog 19.699 waren. Naast het zware verlies in dat zevende jaar, zagen we ook de tweede graad met iets meer dan 2% achteruitgaan (bron: Constructiv).
“Dat het zevende jaar bouw bijna halveert, is bijzonder jammer, zowel voor de jongeren als voor de bouwbedrijven. De 7de jaren vormen een essentiële schakel voor een vlotte doorstroom van leerlingen uit het bouwonderwijs naar de werkvloer”, aldus Caroline Deiteren.
Er is geen magische oplossing
“De bouwsector blijft inzetten op alle aanwervingskanalen en tewerkstellingsinitiatieven in ons land. Zelf lanceert de sector campagnes zoals ‘De bouw kijkt verder’ en de ‘Toekomstbouwers’. Ook logt de focus op innovatie om de productiviteit en de attractiviteit van de sector te verhogen. Denk maar aan de industrialisatie van het bouwproces met off-site constructie en het belang van BIM en 3D-modellen. Daarnaast kijkt de bouw noodgedwongen over de landsgrenzen om de toenemende, structurele tekorten in te vullen”, besluit Caroline Deiteren.
