Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken
In het Seewasserwerk Ipsach aan het Bielermeer werd de ruwwaterinname wegens de invasieve quaggamossel ingrijpend herontworpen. Twee 750 meter lange AGRULINE kunststofleidingsystemen DN/OD 700 van PE 100-RC maken een volledig geautomatiseerde inwendige reiniging van alle componenten van de ruwwaterinname mogelijk – inclusief de aanzuigkorf. Het toegepaste kunststofleidingsysteem fungeert daarmee niet alleen als transportmedium, maar vormt tevens een integraal onderdeel van het reinigingssysteem.
De doorlopende maatvastheid van de buizen en de homogeen uitgevoerde lasverbindingen maken het mogelijk om een mechanisch reinigingsapparaat zonder doorsnedesprongen met waterdruk over het volledige traject te voeren. Leiding, hulpstukken en aanzuigkorf zijn hydraulisch op elkaar afgestemd en hebben dezelfde binnendiameter. Doorslaggevend is dat alle leidingcomponenten geometrisch doorlopend en zonder doorsnedesprongen zijn uitgevoerd.
De aanleiding voor het project voor de ruwwaterinname was de volledige vernieuwing van het Seewasserwerk Ipsach, waarbij rekening werd gehouden met de toenemende aangroei door de invasieve quaggamossel (Dreissena rostriformis bugensis), die zich sinds circa 2019 in het Bielermeer verspreidt. De larven hechten zich binnen circa vier weken aan oppervlakken en vormen daarna een schelp. In de bestaande ruwwaterinname uit de jaren 1970 – een met cement beklede stalen leiding met kleppenconstructie – was mechanische reiniging niet mogelijk.
Bij conventionele leidingreiniging wordt een reinigingsapparaat door de leiding geduwd. Het verlaat de leiding in het meer. Dergelijke reinigingen vereisen duik- en bootinzet en beïnvloeden de bedrijfsvoering. In Ipsach was het doel een systeem te ontwikkelen dat reinigingen zonder inzet op het meer mogelijk maakt. Daarmee moet een volledig geautomatiseerde, weersonafhankelijke bedrijfsvoering tegen geoptimaliseerde levenscycluskosten worden gerealiseerd.
De kern van het nieuwe kunststofleidingsysteem bestaat uit twee parallel gevoerde PE-100-RC-leidingen met een bedrijfsdruk van 2 bar en identieke binnendiameters. Deze lopen vanaf het bedrijfsgebouw tot aan het innamepunt op circa 38 meter diepte. Het concept wordt aangevuld met een lanceer- en ontvangstsluis, een afzonderlijke retourleiding en een gepatenteerde aanzuigkorf (“zeef”) met dezelfde hydraulische diameter als de leiding. Dankzij de geometrische continuïteit kan het reinigingsapparaat het volledige traject in beide richtingen doorlopen zonder te moeten worden geborgen.
Voor deze toepassing in de 750 meter lange persleiding zijn geen relevante ovaliteiten, significante diameterafwijkingen of noemenswaardige verzettingen ter hoogte van de lasnaden toelaatbaar. Zelfs kleine vormafwijkingen verhogen de mechanische weerstand en brengen de doorgankelijkheid in gevaar. De binnencontour moet daarom over de volledige lengte constant blijven.
AGRU produceerde de persbuizen binnen gedefinieerde productievensters om vervormingen door langdurige opslag en de daarbij horende tolerantieschommelingen te vermijden. De te lassen buissecties waren afkomstig uit één identieke materiaalbatch en werden als bij elkaar horend gemarkeerd. AGRU leverde daarmee een kunststofleidingsysteem dat exact op het project was afgestemd.
De verbinding van de leidingsecties gebeurde via verwarmingsspiegel-stuiklassen, wat resulteerde in homogene, in lengterichting krachtgesloten eenheden. Het doel was een gelijkmatige binnengeometrie met minimale naadverzetting over de volledige leidinglengte. Volgens de exploitant overtroffen de eisen de in de branche gebruikelijke toleranties, maar AGRU haalde die dankzij een zorgvuldige voorbereiding.
Na variantenonderzoek viel de materiaalkeuze op PE 100-RC. Doorslaggevend waren de corrosievrijheid, slijtvastheid en de geschiktheid voor herhaalde mechanische reinigingscycli. In vergelijking met gecoat staal vervallen inwendige coatings en aanvullende corrosiebeschermingsmaatregelen.
PE 100-RC vertoont een verhoogde weerstand tegen langzame scheurgroei en bereikt in de FNCT volgens ISO 16770 minimale standtijden van meer dan 8.760 uur. Voor gelaste persleidingsystemen betekent dit extra zekerheid op lange termijn, in het bijzonder in zones met cyclisch belaste lasverbindingen. Het materiaalgesloten lassen over de volledige wanddikte creëert een monolithisch systeem zonder demonteerbare afdichtingsverbindingen, wat de levensduur over meerdere decennia ondersteunt.
De laswerkzaamheden, het gecontroleerd afzinken van de meerdrukleidingen en de veilige verankering in de meerbodem werden uitgevoerd door Hydrokarst Swiss SA, gespecialiseerd in onderwaterwerken. Het bedrijf bracht zijn ervaring vooral in bij de nauwkeurige uitlijning en positionering van de DN/OD-700-leidingen op circa 38 meter diepte. Door de dichtheid van PE, die dicht bij die van water ligt, kon de meerdrukleiding naar haar exacte eindpositie worden ingedreven.
Het gecontroleerde afzinken in een S-vormige curve vond plaats door een afgestemde vulling van de meerdrukleiding. De circa tien meter hoge aanzuigkorf bevindt zich op een helling van de meerbodem en is zo georiënteerd dat hij de oevergeometrie volgt en bestand is tegen potentiële sedimentbewegingen. De installatie werd eind 2025 in gebruik genomen.
“Voor het functioneren van het nieuwe reinigingssysteem was een exacte maatvastheid van de leidingen onontbeerlijk. AGRU heeft uitstekend werk geleverd om aan onze hoge eisen te voldoen”, zegt Hanna Schiff, projectleider Seewasserwerk Ipsach.
Het project geldt als referentie voor ruwwaterinname in wateren die door quaggamosselen zijn getroffen. Het toont dat de aangroei van dit invasieve organisme in technische installaties een technische uitdaging vormt. Wanneer leidinggeometrie, materiaal, hulpstukken en verbindingstechniek zó worden ontworpen dat mechanische reiniging geautomatiseerd en zonder bedrijfsonderbrekingen kan plaatsvinden, verandert de onderhoudsmodus fundamenteel. In Ipsach vormt het leidingsysteem zo de basis voor een betrouwbare en duurzame werking.
